Ασφαλής χρήση των αιθέριων ελαίων

Τα αιθέρια έλαια αν και φυτικά χρειάζονται προσοχή στη χρήση τους, καθώς η διαδικασία παραγωγής τους (συνήθως με απόσταξη) προκαλεί μεγάλη συμπύκνωση, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο τοπικών δερματικών (τοπική ερυθρότητα, ή ξεφλούδισμα ή σε βαρύτερες περιπτώσεις εξέλκωση) ή συστηματικών αλλεργιών ή σε μεγαλύτερη έκταση έκθεσης (κατάποση, εισπνοή πυκνών αναθυμιάσεων κλπ) και συμπτωμάτων ναυτίας, λιποθυμίας ή βαρύτερης δηλητηρίασης. Σε χαμηλές όμως συγκεντρώσεις είναι εξαιρετικά ωφέλιμα για τη σωματική και πνευματική υγεία. Για παράδειγμα, η σιτράλη, που ανιχνεύεται σε πολλά «λεμονάτα» αιθέρια έλαια, κατατάσσεται στα αλλεργιογόνα συστατικά, αλλά σε χαμηλές συγκεντρώσεις είναι ουσία με αποδειγμένη (πανεπιστήμιο Ιερουσαλήμ) αντικαρκινική δράση. Γι’ αυτό, ως γενικό κανόνα αποφεύγετε να εφαρμόζετε αδιάλυτα αιθέρια έλαια κατευθείαν στο δέρμα (εσωτερική λήψη εννοείται ότι είναι εξαιρετικά επικίνδυνη). Μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε προσθέτοντας μερικές σταγόνες στη μπανιέρα, στο αφρόλουτρο σας, στο ποδόλουτρο, σε ένα ρεσώ για αρωματισμό χώρου, σε λάδι βάσης για μασάζ ή σε σπιτικά καλλυντικά προϊόντα (δείτε πιο κάτω οδηγίες).
Ο Κανονισμός 1223/2009 της ΕΕ για τα καλλυντικά απαιτεί πριν την κυκλοφορία ενός καλλυντικού προϊόντος να διενεργείται υποχρεωτικά δερματολογικός έλεγχος (Patch Test) σε 25 υγιείς εθελοντές από γιατρό ή εργαστήριο και τα αποτελέσματα του υποβάλλονται στις αρχές με το φάκελο προϊόντος.
Έχοντας συμμετάσχει ως γιατρός στο δερματολογικό έλεγχο των προϊόντων της εταιρίας KALUNA που περιείχαν αιθέρια έλαια που σε μερικές περιπτώσεις άγγιζαν και το 2% σε 100άδες εθελοντές, μόνο μία περίπτωση θυμάμαι που το άτομο παρουσίασε ξεφλούδισμα στο σημείο εφαρμογής). Και συνήθως τα άτομα που εμφανίζουν δερματική αντίδραση σε κάποιο προϊόν έχουν και συνολικότερη ευαισθησία σε ουσίες και παρουσιάζουν συχνά συμπτώματα αλλεργιών. Εν πάσει περιπτώσει, η συνολική βαθμολογία (υπάρχει σύστημα συνολικής βαθμολόγησης των αλλεργικών αντιδράσεων στους 25 εθελοντές) των προϊόντων KALUNA με αιθέρια έλαια ήταν πάντα πολύ χαμηλή.
Ο Κανονισμός 1223/2009 λοιπόν, στο παράρτημα ΙΙΙ αναφέρει όλα τα αναγνωρισμένα πιθανά αλλεργιογόνα και απαιτεί από τον παραγωγό να συμπεριλαμβάνει στον επίσημο κατάλογο συστατικών (INCI) της ετικέτας του προϊόντος κάθε αλλεργιογόνο χωριστά, εφόσον υπερβαίνει το 0,001% του συνολικού βάρους αν πρόκειται για προϊόν Leave-on (που παραμένει στο δέρμα) ή 0,01% αν πρόκειται για προϊόν Rinse-off (που ξεπλένεται).
Άρα δεν πρόκειται για νόμιμο όριο περιορισμού της συγκέντρωσης της ουσίας, αλλά για υποχρέωση σήμανσης στη συσκευασία. Ας πάρουμε για παράδειγμα το αιθέριο έλαιο λεβάντας. Συνήθως περιέχει τα αναγνωρισμένα ως αλλεργιογόνα Geraniol, Linalol (σε ποσοστό που μπορεί να φτάσει και το 36-37%!), Citral, d-Limonene, Benzyl Benzoate, Eugenol, Coumarine (εννοείται ότι υπάρχει μεγάλη διακύμανση των συστατικών ανάλογα με τη χώρα προέλευσης, τη χρονιά κλπ). Ο παραγωγός πρέπει να γράψει Lavandula Angustifolia Oil (με αστερίσκο και επεξήγηση, εάν πρόκειται για βιολογικό προϊόν) ή τη λέξη Parfum εάν διατηρεί το εμπορικό μυστικό της αρωματικής φόρμουλας του προϊόντος. Αλλά, εκτός από αυτό θα πρέπει να γράψει και όσα από τα πιο πάνω αλλεργιογόνα ξεπερνούν τα όρια συγκέντρωσης που αναφέρονται πιο πάνω (το Linalol είναι περίπου βέβαιο).
Ένα κενό στον κανονισμό που δημιουργεί σύγχυση στους καταναλωτές είναι ότι ουσίες όπως το Benzyl Benzoate μπορεί να είναι συνθετικές καθαρές ουσίες που προστίθενται στο προϊόν ως χημικά συντηρητικά, αλλά μπορεί και να είναι φυσικό μέρος ενός αιθέριου ελαίου. Αναγράφοντας το στη λίστα συστατικών μαζί με τα υπόλοιπα, καθιστά αδύνατο για τον καταναλωτή να συμπεράνει σε ποια από τις δύο κατηγορίες ανήκει. Και είναι πεποίθηση μου ότι ουσίες σαν αυτήν όταν αποτελούν μέρος ενός αιθέριου ελαίου δεν είναι τόσο τοξικές όσο όταν εισάγονται στο προϊόν ως συνθετικές καθαρές χημικές ουσίες.
Όσον αφορά τη σπιτική χρήση των αιθέριων ελαίων για παρασκευή των δικών σας καλλυντικών, δεν είναι δυνατόν να υπολογιστεί η συγκέντρωση των αλλεργιογόνων. Όμως, αν η συνολική συγκέντρωση αιθέριων ελαίων είναι κάτω από 1% κατά βάρος, δηλαδή περίπου 30 σταγόνες ανά 100ml (για τα περισσότερα αιθέρια, εκτός από κάποια βαριά, όπως είναι το πατσουλί ή το βετιβέρ) για Leave-on προϊόντα (εκτός της περιοχής των ματιών, των χειλιών κλπ), είστε γενικά ασφαλείς.
Η καλύτερη προφύλαξη ωστόσο είναι πριν τη χρήση ενός προϊόντος ή ενός αιθέριου ελαίου να κάνετε οι ίδιοι αλλεργικό τεστ στον εαυτό σας (ή το παιδί σας), βάζοντας είτε μια σταγόνα από το προϊόν είτε μια σταγόνα από ένα μίγμα 1% του υπό δοκιμή αιθέριου ελαίου σε λάδι βάσης στο μπράτσο για 4-5 ώρες.
Σε προϊόντα που προορίζονται για βρέφη, καλό είναι να αποφεύγονται όλα τα αιθέρια πλην του χαμομηλιού (για το οποίο χρησιμοποιήστε συγκέντρωση ως 0,5%).
Τέλος, να πω ότι τα αιθέρια έλαια δεν είναι τα μόνα που προκαλούν αλλεργίες, υπάρχουν πολλές συνθετικές χημικές ουσίες που προκαλούν χειρότερες, απλά δεν είναι τόσο μελετημένες. Προσωπικά, αισθάνομαι ότι οι ελεγκτικές αρχές έχουν γενικά μια προδιάθεση στοχοποίησης των αιθέριων ελαίων χωρίς να δείχνουν αντίστοιχη καχυποψία απέναντι σε πετροχημικές ή άλλες συνθετικές ενώσεις.

Ρολάνδος Παύλου, γενικός γιατρός
Διευθυντής Εργαστηρίου Βιολογικών Καλλυντικών KALUNA

Σχολιάστε

Το email σας δεν θα δημοσιευτεί.

0

TOP

X